Merhaba! Kiha ekibi bugün Eylem araştırması nedir KPSS konusunu en anlaşılır haliyle aktarıyor.
Eylem Araştırması Nedir KPSS? Tanımı, Özellikleri ve Örnekleri
Bir sınıfta öğrencilerin derse katılımının azaldığını, bir iş yerinde aynı sorunların sürekli tekrarlandığını ya da günlük hayatta uygulanan bir yöntemin beklenen sonucu vermediğini düşünelim. Böyle durumlarda yalnızca sorunun nedenini araştırmak yeterli midir, yoksa çözümü uygulayıp sonuçları gözlemlemek de gerekir mi? Eylem araştırması, tam olarak bu soruya yanıt arayan ve KPSS eğitim bilimleri konuları arasında karşılaşılabilecek önemli araştırma yöntemlerinden biridir.
Eylem araştırması, bir kişi veya grubun karşılaştığı mevcut bir sorunu belirlemek, çözüm geliştirmek, bu çözümü uygulamak ve sonuçlarını değerlendirerek uygulamayı iyileştirmek amacıyla yürüttüğü sistematik araştırma sürecidir.
KPSS açısından eylem araştırması, özellikle eğitim ortamlarında öğretmenlerin kendi uygulamalarını inceleyerek sorunlara çözüm üretmesiyle ilişkilendirilir. Bu yöntemde araştırmacı, çoğu zaman sorunun yaşandığı ortamın içindedir.
Örneğin bir öğretmen, öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinin düşük olduğunu fark ettiğinde farklı okuma etkinlikleri uygulayabilir. Ardından öğrencilerin gelişimini gözlemleyerek hangi etkinliklerin daha etkili olduğunu belirleyebilir.
Peki burada asıl amaç yalnızca bilgi toplamak mıdır, yoksa uygulamayı daha iyi hâle getirmek midir?
Eylem araştırmasının tarihsel gelişimi
Eylem araştırmasının gelişimi, sosyal bilimlerde araştırma ile uygulama arasındaki ilişkiyi güçlendirme arayışına dayanır.
Kurt Lewin ve eylem araştırması
Sosyal psikolog Kurt Lewin, 1940’lı yıllarda eylem araştırmasının gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Lewin, toplumsal sorunların yalnızca gözlemlenmesi yerine, değişim yaratmaya yönelik uygulamalarla birlikte incelenmesini savunmuştur.
Bu yaklaşım, araştırmacının gerçek yaşam koşullarında veri toplamasını, müdahalede bulunmasını ve sonuçları değerlendirmesini öne çıkarır.
Daha sonraki yıllarda eylem araştırması eğitim, sağlık, örgütsel gelişim ve toplumsal çalışmalar gibi farklı alanlarda kullanılmaya başlanmıştır.
Kaynak: SAGE Journals – Action Research
Eylem araştırmasının temel özellikleri
KPSS’de eylem araştırmasını diğer araştırma türlerinden ayırmak için şu özellikler bilinmelidir:
– Sorun odaklıdır: Gerçek yaşamda karşılaşılan belirli bir problemi çözmeyi amaçlar.
– Uygulamaya dayalıdır: Araştırma sürecinde geliştirilen çözüm denenir.
– Döngüseldir: Planlama, uygulama, gözlem ve değerlendirme aşamaları birbirini takip eder.
– Katılımcıdır: Sorunun yaşandığı ortamdaki kişiler sürece dâhil olabilir.
– İyileştirme amaçlıdır: Uygulamanın daha etkili hâle getirilmesini hedefler.
– Yerel koşullara duyarlıdır: Belirli bir sınıfın, okulun veya kurumun ihtiyaçlarına odaklanabilir.
Bu özellikler, eylem araştırmasını yalnızca teorik bilgi üretmeye yönelik araştırmalardan ayırır. Peki bir araştırmanın gerçekten eylem araştırması sayılması için hangi aşamalardan geçmesi gerekir?
Eylem araştırmasının aşamaları nelerdir?
KPSS için önemli hatırlatma: Eylem araştırması, birbirini besleyen bir süreçtir; sonuçlar yeni bir planlamayı başlatabilir.
1. Problemi belirleme
Araştırılacak sorun açıkça tanımlanır. Örneğin öğrencilerin derslere katılımının düşük olması.
2. Planlama
Soruna yönelik bir çözüm geliştirilir ve uygulanacak yöntem belirlenir.
3. Eyleme geçme
Belirlenen çözüm gerçek ortamda uygulanır.
4. Gözlem ve veri toplama
Uygulamanın sonuçları gözlem, görüşme, anket veya öğrenci çalışmalarıyla incelenir.
5. Değerlendirme ve yeniden düzenleme
Sonuçlar yorumlanır. Çözüm yeterli değilse yeni bir plan hazırlanarak süreç tekrarlanır.
Bu döngü, araştırmanın yalnızca sorunu tespit etmekle kalmayıp değişim oluşturmasını sağlar. Bir yöntem beklenen sonucu vermediğinde araştırma başarısız mı sayılır, yoksa yeni bir çözümün kapısını mı açar? Eylem araştırmasında elde edilen olumsuz sonuçlar da öğrenme açısından değerlidir.
Eylem araştırması örnekleri
Eğitim alanında eylem araştırması
Bir öğretmen, öğrencilerinin matematik problemlerini çözmekte zorlandığını fark eder. Önce sorunun nedenlerini inceler, ardından grup çalışması ve somut materyaller kullanır. Birkaç hafta boyunca öğrencilerin performansını takip eder ve sonuçları önceki durumla karşılaştırır.
Bu süreçte öğretmen hem kendi öğretim yöntemini geliştirir hem de öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını daha iyi anlar.
İş yerinde eylem araştırması
Bir kurumda çalışanların toplantılara katılımı düşükse yönetici, toplantı saatlerini ve yöntemlerini değiştirebilir. Daha sonra katılım oranlarını ve çalışan görüşlerini inceleyerek yeni uygulamanın etkisini değerlendirebilir.
Her iki örnekte de temel amaç, mevcut durumu anlamakla birlikte uygulamayı iyileştirmektir. Sizce bir sorunu en iyi, onu dışarıdan inceleyen kişi mi yoksa her gün o sorunla karşılaşan kişi mi anlayabilir? Eylem araştırması, iki bakış açısının birlikte kullanılmasına imkân tanır.
Eylem araştırması ile diğer araştırma türleri arasındaki farklar
Araştırma türü Temel amaç
Eylem araştırması Mevcut sorunu çözmek ve uygulamayı geliştirmek
Deneysel araştırma Değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini incelemek
Tarama araştırması Bir grubun mevcut özelliklerini belirlemek
Betimsel araştırma Bir durumu veya olguyu tanımlamak
KPSS ipucu: Araştırmacının kendi uygulamasındaki bir sorunu çözmek için plan yapması, uygulama gerçekleştirmesi ve sonuçları değerlendirmesi anlatılıyorsa eylem araştırması seçeneği öne çıkar.
Günümüzde eylem araştırması neden önemlidir?
Günümüzde eğitim teknolojileri, dijital ölçme araçları ve veri temelli öğretim yöntemleri, eylem araştırmasına yeni imkânlar sunmaktadır. Öğretmenler dijital sınav sonuçlarından, öğrenci geri bildirimlerinden ve sınıf içi gözlemlerden yararlanarak uygulamalarını geliştirebilir.
Bununla birlikte bazı noktalara dikkat edilmelidir:
– Öğrenci bilgilerinin gizliliği korunmalıdır.
– Araştırmacı kendi beklentilerinin sonuçları etkilemesini önlemelidir.
– Yalnızca olumlu sonuçlar değil, başarısız uygulamalar da değerlendirilmelidir.
– Küçük bir grupta elde edilen sonuçların her ortama doğrudan genellenemeyeceği unutulmamalıdır.
Eylem araştırmasının temel gücü, araştırmayı günlük uygulamanın bir parçası hâline getirmesidir. Ancak elde edilen sonuçların güvenilirliği, kullanılan yöntemlerin niteliğine bağlıdır.
Akademik kaynak: Action Research – SAGE Research Methods
KPSS için kısa özet
Eylem araştırması konusunda sınav öncesinde şu kavramları hatırlamak yararlıdır:
– Anahtar kavramlar: Problem çözme, uygulama, gözlem, değerlendirme ve iyileştirme.
– Önemli isim: Kurt Lewin.
– Temel yaklaşım: Araştırma ile eylemi birleştirmek.
– Yaygın kullanım alanı: Eğitim ve sınıf içi sorunların çözümü.
– Ayırt edici özellik: Araştırmacının çoğunlukla sorunun yaşandığı ortamda bulunması.
– Süreç: Planlama, eyleme geçme, gözlem ve değerlendirme; gerektiğinde yeniden planlama.
Sonuç olarak eylem araştırması nedir KPSS sorusunun en kısa yanıtı, mevcut bir problemi çözmek ve uygulamayı geliştirmek amacıyla yürütülen sistematik, uygulamalı ve döngüsel araştırma yöntemidir. Bu yaklaşım, yalnızca bilgi edinmeyi değil, edinilen bilgiyi gerçek yaşamda değişim oluşturmak için kullanmayı da önemser.
İnsan bazen aynı sorunla defalarca karşılaşır ama çözümün küçük bir değişiklikte saklı olduğunu fark edemez. Eylem araştırması, bu değişikliği bilinçli biçimde denemeyi, sonuçlarını incelemeyi ve gerektiğinde yeniden başlamayı öğretir.